Vấn đề của thế giới: Tôi có một vấn đề

Đây có phải lừa đảo không?

Một kết luận về đường dẫn, tin nhắn, người bán hay khoản thanh toán trước mặt bạn — và việc cần làm tiếp.

Những quy tắc bắt được gần như mọi trò lừa

Người thật không nhận tiền bằng thẻ quà tặng, tiền mã hoá hay quầy nhận tiền mặt.
Người thật không hỏi mã vừa gửi tới điện thoại bạn.
Sự vội vã là vũ khí của họ. Hạn chót thật vẫn còn đó sau một đêm bạn ngủ.
Hãy trả theo cách đảo ngược được: bằng thẻ, hoặc qua cổng thanh toán của nền tảng.
Tự gõ địa chỉ trang web. Đừng bấm từ tin nhắn.
Rời nền tảng là rời khỏi lớp bảo vệ. Hãy ở lại nơi hai người quen nhau.

Lừa đảo: Có dấu hiệu lừa đảo ở đây. Đừng trả tiền, đừng trả lời, đừng bấm vào.

Đừng gửi gì cả. Chừng nào tiền chưa đi thì chưa mất gì.
Đừng trả lời, đừng bấm, đừng mở tệp đính kèm.
Nếu đã trả bằng thẻ, hãy gọi ngân hàng ngay và nói từ «lừa đảo»: thanh toán bằng thẻ đôi khi đảo ngược được trong vài giờ.
Nếu đã cho mật khẩu, hãy đổi nó trên trang thật mà bạn tự gõ địa chỉ, rồi bật đăng nhập hai bước.
Chặn người gửi và báo cáo họ ngay trong ứng dụng nơi tin nhắn tới.

Rủi ro: Có đủ điều bất thường để dừng lại. Hãy xem là lừa đảo cho tới khi chứng minh được ngược lại.

Dừng ngay tại chỗ và chưa trả gì cả.
Gạt tin nhắn sang một bên. Tự tìm công ty đó và gọi số trên trang chính thức của họ.
Nếu là người bán, chỉ trả qua cổng thanh toán của nền tảng, bằng thẻ, không trả thẳng.
Hãy đòi thứ kẻ lừa đảo không giả được: gọi video trực tiếp, địa chỉ kiểm chứng được, mã số doanh nghiệp bạn tự tra.
Nếu họ từ chối hay lái sang chuyện khác, coi như xong và bỏ đi.

Chưa đủ thông tin: Chưa khớp với chiêu nào chúng tôi biết. Hãy thêm: họ là ai, đòi gì, bao nhiêu tiền và bạn quen họ thế nào — hoặc dán tin nhắn hay đường dẫn.

Hãy kể thêm: họ là ai, đòi gì, bao nhiêu tiền và bạn quen họ thế nào.
Nếu họ gửi gì đó, hãy dán nguyên tin nhắn hoặc đường dẫn.
Chừng nào chưa rõ, đừng trả tiền và đừng chia sẻ gì.

Không thấy dấu hiệu lừa đảo: Không khớp với chiêu nào đã biết. Đó không phải là bảo đảm; các quy tắc bên dưới vẫn có hiệu lực.

Vẫn nên trả bằng thẻ hoặc qua cổng thanh toán của nền tảng, để còn đảo ngược được.
Tự gõ địa chỉ trang web, đừng bấm vào đường dẫn.
Nếu sau này họ đòi tiền hay mã, hãy quay lại kiểm tra ở đây.

Tôi bị đòi giá cao hơn người địa phương

Chốt giá trước khi lên xe hoặc trước khi đồ ăn dọn ra — nói to con số ra một lần.
Trả đúng như người địa phương, không cần thối lại, rồi bình thản đi. Phần lớn tài xế và người bán dừng ở đó.
Hỏi người địa phương, chủ quán hay nhân viên nhà ga về mức thường gặp — nhiều nơi có bảng giá niêm yết.
Đã trả rồi? Ghi lại biển số, giờ và địa điểm rồi báo cho cơ quan giao thông hay du lịch của thành phố.

Mua hay bán với người lạ

Khi bán: tiền mặt trao tận tay, mặt đối mặt, hoặc cổng thanh toán của nền tảng với tiền đã vào. Trước đó đừng giao gì cả.
Khi mua: trả khi nhận hàng, món đồ đã ở trong tay bạn — hoặc qua nền tảng, bằng thẻ. Đừng bao giờ đặt cọc cho người lạ.
Đừng bao giờ quét mã QR để «nhận» tiền, đừng trả phí shipper để «mở khoá» giao dịch, và đừng giao hàng cho người giao của họ.

Nền tảng đầu tư hay giao dịch

Dừng bỏ thêm tiền ngay bây giờ. Phí rút không phải đường về, mà là khoản mất kế tiếp.
Không có phí, thuế hay «phí mở khoá» nào để nhận chính tiền của bạn. Ai đòi khoản đó là tự xác nhận đây là lừa đảo.
Báo nền tảng đó cho ngân hàng và công an, và giữ lại mọi tin nhắn.

Khoản vay đòi phí trả trước

Đừng trả gì cả. Bên cho vay thật trừ phí vào chính khoản vay.
Tra bên cho vay trong sổ đăng ký chính thức của nước bạn và gọi số ghi ở đó.

Bị doạ phát tán ảnh

Đừng trả. Trả tiền chỉ chứng minh rằng bạn chịu trả, và họ sẽ đòi tiếp.
Đừng trả lời, đừng mặc cả: chụp màn hình tất cả rồi chặn.
Báo cho nền tảng và công an — tội này có tên gọi, và họ gần như không bao giờ phát tán thật.

Tài xế hay hướng dẫn viên ở nước ngoài

Khách sạn vẫn mở. Hãy giữ nguyên địa chỉ của bạn; tài xế không chịu thì xuống xe và bắt xe khác.
Chốt giá hay đồng hồ trước khi cửa đóng, và chụp lại biển số.

Người quen trên mạng muốn gặp

Đừng đi tới chỗ họ. Người thật có thể gặp bạn ngay tại thành phố bạn đang ở — chỉ riêng quy tắc này đã loại gần hết các chiêu.
Gọi video trực tiếp trước, và nhờ họ nói tên bạn. Một hồ sơ không chịu bật camera thì không phải là người.
Gặp lần đầu ở nơi công cộng đông người, ban ngày, do bạn chọn và bạn nói ra địa điểm.
Nói cho một người biết bạn đi đâu và bao giờ về, và bật chia sẻ vị trí.
Chỉ mang đủ tiền taxi. Không hộ chiếu, không thẻ không khoá được, không tiền mặt mà mất thì tiếc.
Nếu địa điểm đổi vào phút chót hoặc có người khác nhập cuộc, rời đi ngay. Chính sự thay đổi đó là cái bẫy.

Căn nhà tôi chưa từng tới xem

Đừng trả gì cho tới khi bạn đã vào trong, cầm chìa khoá trong tay, và người mở cửa khớp với tên trên hợp đồng.
Một chủ nhà không thể gặp bạn thì không tồn tại. Hãy rời khỏi tin rao, không chỉ rời cuộc trò chuyện.
Chỉ đặt qua cổng thanh toán của nền tảng. Giảm giá để trả ngoài nền tảng chính là cái giá của việc mất sạch.

Công việc tự tìm tới tôi

Việc làm thật không bao giờ đòi tiền của bạn. Không phí đào tạo, thiết bị, kiểm tra lý lịch, thị thực hay đặt cọc. Bất kỳ khoản phí nào cũng chấm dứt câu chuyện ngay.
Hãy đòi phỏng vấn video với người có email kết thúc bằng tên miền của chính công ty.
Tự tra công ty trong sổ đăng ký chính thức và gọi số ghi ở đó — không phải số trong tin nhắn.

Cuộc gọi hay tin nhắn từ ngân hàng

Cúp máy. Tự gọi ngân hàng theo số in trên thẻ và hỏi xem họ có gọi cho bạn không.
Không ngân hàng nào chuyển tiền của bạn sang «tài khoản an toàn», hỏi mã trong tin nhắn hay gửi đường dẫn để xác minh.
Nếu bạn đã đọc mã hay mật khẩu cho họ, hãy gọi ngân hàng ngay và nói từ «lừa đảo».

Hỗ trợ kỹ thuật tôi không hề gọi

Đóng cửa sổ hoặc cúp máy. Không công ty nào thấy được virus trong máy bạn và gọi điện vì chuyện đó.
Đừng bao giờ cài phần mềm điều khiển từ xa hay chia sẻ màn hình cho người tự gọi tới.
Nếu họ đã vào được: ngắt mạng, đổi mật khẩu ngân hàng từ một thiết bị khác, rồi gọi ngân hàng.

Người thân bỗng gặp nạn

Cúp máy và gọi cho người đó theo số bạn vẫn dùng. Không phải số mới.
Hôm nay hãy thống nhất một từ riêng trong nhà — chỉ người nhà biết — và hỏi từ đó trước khi tiền đi.
Trường hợp khẩn cấp thật do bệnh viện, công an và luật sư xử lý — có tên, địa chỉ và giấy tờ. Không ai trong số đó nhận thẻ quà tặng hay chuyển khoản cho người lạ.

Bưu kiện bị giữ và đòi phí

Đừng mở đường dẫn. Tự gõ địa chỉ trang chính thức của hãng chuyển phát và nhập mã vận đơn ở đó.
Hãng chuyển phát không bao giờ thu tiền qua đường dẫn trong tin nhắn. Thuế thật tới bằng giấy, cùng bưu kiện, từ một công ty bạn gọi được.

Vì sao

Họ đòi trả bằng tiền mã hoá. Không thể đảo ngược và không thể lần ra họ — đó là lý do kẻ lừa đảo thích nó.
Họ đòi thẻ quà tặng hay mã trả trước. Không công ty thật, cơ quan thuế, công an hay chủ lao động nào nhận tiền bằng thẻ quà tặng.
Họ đòi chuyển khoản hay chuyển tiền tức thì. Tiền tới nơi là mất; còn thanh toán bằng thẻ thì vẫn có thể đảo ngược.
Họ đòi Western Union, MoneyGram hay quầy nhận tiền mặt. Đó là trao tiền mặt lấy biên lai, không phải thanh toán có bảo vệ.
Họ đòi mã thẻ trả trước. Đó là tiền mặt không để lại dấu vết.
Họ đưa tài khoản cá nhân cho thứ họ gọi là thanh toán cho công ty.
Họ đòi mã vừa gửi tới điện thoại bạn. Mã đó là chìa khoá tài khoản của bạn. Nhân viên thật không bao giờ hỏi.
Họ muốn cài phần mềm điều khiển từ xa hoặc xem màn hình của bạn. Việc đó trao cả phiên ngân hàng của bạn cho họ.
Bạn được yêu cầu trả tiền trước khi nhận được gì: phí, đặt cọc, phí «mở khoá», thuế hải quan.
Một công việc hay cơ hội đòi tiền của bạn. Công việc trả tiền cho bạn, không phải gửi hoá đơn.
Họ hứa lợi nhuận bảo đảm hay cố định. Không có lợi nhuận bảo đảm; chính lời hứa đó là trò lừa.
Một khoản thừa kế, giải thưởng, bồi thường hay tiền vô chủ mà bạn chưa từng khai báo. Không có thứ nào trong đó tồn tại.
Họ trả dư rồi nhờ bạn gửi lại phần chênh. Khoản đầu tiên sẽ bị đảo ngược sau, và bạn mất cả hai.
Một khoản hoàn tiền, chiết khấu hay hoàn thuế bạn không hề yêu cầu bỗng nhiên xuất hiện.
Họ doạ bắt giữ, trục xuất, phạt tiền, cắt dịch vụ hay kiện nếu bạn không phản ứng ngay. Cơ quan thật gửi thư và cho bạn hàng tuần.
Bạn được yêu cầu xác minh, kiểm tra hay kích hoạt lại tài khoản qua đường dẫn của họ. Chính đường dẫn đó là cái bẫy.
Sức ép thời gian dữ dội — trong vài giờ, hôm nay, ngay lập tức, cảnh báo cuối cùng. Sức ép thời gian tồn tại để bạn không kịp kiểm tra.
Bạn được bảo giữ bí mật, đừng nói với ngân hàng hay người nhà. Lời dặn đó luôn bảo vệ kẻ lừa đảo.
Họ muốn kéo bạn khỏi nơi hai người quen nhau — sang WhatsApp, Telegram, email, chat riêng. Rời nền tảng là rời khỏi lớp bảo vệ của nó.
Họ kéo bạn sang một ứng dụng khác ngay lập tức.
Tình cảm hay quan hệ xuất hiện cùng lúc với chuyện tiền nong, từ một người bạn chưa từng gặp ngoài đời.
Giá thấp hơn giá trị thật rất nhiều. Không ai bán lỗ nặng cho người lạ.
Cả tin nhắn tồn tại chỉ để bạn bấm vào một đường dẫn.
Đây là một hồ sơ, không phải một con người ngoài đời. Hồ sơ lập và bỏ đều miễn phí — đằng sau có thể là bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu.
Người phải đi luôn là bạn. Đó chính là mấu chốt: đất của họ, người của họ, không đường lui — chỉ bạn là người có thể mất.
Họ chọn chỗ gặp — nhà họ, bến của họ, một góc vắng. Mọi biến thể của chiêu này chỉ chạy được vì chỗ đó không phải của bạn.
Một người lạ thân thiện «nhắn nhầm số» rồi cứ tiếp tục trò chuyện. Chuyện đó không xảy ra. Đó là câu mở đầu của chiêu chậm nhất và đắt nhất.
Chủ nhà không cho xem nhà, đang ở nước ngoài, hoặc đòi cọc để «giữ chỗ» trước khi bạn tới xem. Căn nhà là thật; chỉ là không phải của họ.
Phỏng vấn qua chat, công việc không hề phỏng vấn, hay nhà tuyển dụng «thấy hồ sơ của bạn» và trả quá hậu. Tuyển dụng thật thì chậm, qua video, từ email công ty.
Bưu kiện bị giữ và sẽ giao nếu trả một khoản phí nhỏ. Hãng chuyển phát không bao giờ thu tiền qua đường dẫn trong tin nhắn; phí để nhỏ cho bạn khỏi suy nghĩ, và trang nhập thẻ mới là thứ họ cần.
Virus, giấy phép hết hạn, hoàn tiền — từ một công ty không thể biết trong máy bạn có gì. Số điện thoại họ bảo gọi là của họ.
Ngân hàng của bạn được cho là muốn chuyển tiền sang «tài khoản an toàn», hoặc bộ phận chống gian lận gọi để xác nhận giao dịch. Không ngân hàng nào làm vậy. Hãy cúp máy và gọi số in trên thẻ.
Người thân nhắn từ số mới. Người thật vẫn liên lạc được ở số cũ — hãy gọi số đó trước khi nói hay gửi gì.
Người thân gặp nạn, số mới, cần tiền ngay. Giọng nói và câu chuyện đều giả được; sự vội vã là để bạn không gọi cho người mình biết.
Họ đòi nhiều hơn hẳn mức người địa phương trả. Đó là giá cho người lạ. Không phải lúc nào cũng là lừa đảo có tính toán, nhưng bạn không bao giờ buộc phải trả.
Hoá đơn có thứ bạn không gọi, hoặc tổng không khớp. Kiểm từng dòng trước khi trả và yêu cầu bỏ phần dư.
Tiền thối thiếu, hoặc tờ tiền bị tráo lúc bạn quay đi. Hãy đếm ngay trước mặt họ, từng tờ một.
Một chiếc vòng, một bông hoa, một bức ảnh — rồi đòi tiền. Đó chưa bao giờ là quà. Trả lại và đi tiếp.
Người mua nói sẽ cho shipper, tài xế hay người nhà tới lấy hàng. Họ muốn món hàng rời khỏi tay bạn trước khi tiền là thật.
Một mã QR để «nhận» tiền. Quét mã không bao giờ là nhận tiền — nó luôn là cho phép tiền đi ra.
Một nền tảng, một nhóm chat, và phí rút tiền. Chút lợi nhuận ban đầu là mồi; phí để rút chính tiền của bạn là lưỡi câu, và nó không bao giờ là khoản cuối.
Họ doạ phát tán một đoạn ghi hình nếu bạn không trả tiền. Trả tiền không kết thúc chuyện gì — nó chứng minh rằng bạn chịu trả.
Khoản vay được duyệt trước cả khi bạn nộp đơn. Bên cho vay thật trừ phí vào chính khoản vay; ai đòi trả trước thì sẽ không bao giờ giải ngân.
Bảo đảm có thị thực hay việc làm ở nước ngoài kèm thị thực — trả trước. Không đại lý nào bảo đảm được thị thực; chính khoản phí đó mới là món hàng của họ.
Cọc để «giữ» con vật, rồi lồng vận chuyển, rồi tiêm phòng, rồi bảo hiểm. Con vật là ảnh trên mạng và các khoản thanh toán không bao giờ dứt.
Quyên góp từ thiện khẩn cấp trả bằng tiền mã hoá, thẻ quà tặng hay chuyển khoản. Tổ chức thật nhận thẻ trên trang của họ và cấp biên nhận.
Khách sạn đóng cửa, hôm nay chỗ đó nghỉ, đồng hồ hỏng, họ biết chỗ tốt hơn. Đó là tiếng nói của tiền hoa hồng.
Thanh toán kiểu «bạn bè và người thân», hoặc vé sẽ gửi sau khi bạn trả tiền. Cách trả đó không có bảo vệ, và ảnh chụp màn hình không phải là vé.
Một đơn hàng bạn không hề đặt, kèm số để gọi «nếu không phải bạn». Số đó là của họ; tiền biến mất trong chính cuộc gọi ấy.
Đường dẫn không mã hoá (http chứ không phải https). Mọi thứ gõ vào đó đi ở dạng văn bản trần.
Đường dẫn trỏ tới một địa chỉ IP trần, không phải một cái tên. Doanh nghiệp thật thì có tên.
Địa chỉ dùng các chữ cái nước ngoài trông giống hệt để giả một cái tên thật.
Địa chỉ nhái một thương hiệu quen với một từ bị đổi hoặc thêm vào.
Địa chỉ bị nhồi thêm đoạn phía trước để tên miền thật bị đẩy khỏi màn hình điện thoại.
Địa chỉ dùng phần đuôi được phát miễn phí hay gần như miễn phí — nơi các trang lừa đảo dùng một lần vẫn sống.
Đường dẫn bị rút gọn nên bạn không thấy nó thực sự đi đâu.
Đường dẫn giấu địa chỉ thật sau dấu @ — mọi thứ phía trước chỉ là trang trí.
Đường dẫn dùng một cổng bất thường, điều mà trang của công ty không làm.
Địa chỉ là một chuỗi dài các từ nối bằng gạch ngang, kiểu điển hình của tên miền dùng một lần.
Địa chỉ là một chuỗi dài chữ cái ngẫu nhiên, được tạo hàng loạt.
Địa chỉ nhồi các từ secure, verify, login, wallet, refund, support để nghe cho chính thức.
Việc làm ăn được tiến hành từ một hộp thư cá nhân miễn phí.
Địa chỉ email dùng một lần và sắp biến mất.

2Đây có phải lừa đảo không?

Đây có phải lừa đảo không?